اهمیت پرورش نشخوارکنندگان و نقش میکروارگانیسم‌های شکمبه در مصرف خوراک و تولیدات آن‌ها

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی علوم دامی، گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد تغذیه دام، گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استادیار ژنتیک و اصلاح‌نژاد دام، گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استادیار تغذیه دام، گروه مهندسی علوم دامی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

از محصولات مهم صنعت کشاورزی و دامپروری، می‌‏توان به شیر و محصولات لبنی و همچنین گوشت قرمز اشاره نمود که اهمیت ویژه‏ پرورش دام را نشان می‌‏دهند. یکی از جنبه­‌های با ارزش پرورش دام به ویژه نشخوارکنندگان، قابلیت استفاده از مواد غذایی کم ارزش از قبیل پس­مانده‌­های گیاهی یا حیوانی است که توسط انسان قابل استفاده نیستند. چگونگی پیدایش جمعیت میکروبی در شکمبه و همچنین پیچیدگی های موجود در نحوۀ عمل و فعالیت اختصاصی هر یک از آن‌ها از دیرباز مورد بحث دانشمندان و محققان بوده و است. در سنین اولیه دام و دوران شیرخوارگی معدۀ نشخوارکنندگان عاری از میکروارگانیسم‌های فعال بوده و گاهاً درحد استریل می‌باشد، امّا با ورود ماده خشک به دستگاه گوارش، میکروارگانیسم‌های هوازی اولین تک­یاخته‌های حاضر در شکمبه، با فعالیت تخمیری، درحال توسعه خواهند بود. در محیط شکمبه انواع مختلفی از میکروارگانیسم‌ها از جمله، باکتری، قارچ و پروتوزآ وجود دارند که هر کدام نقش خاصی را ایفا کرده و تأثیر بسزایی در تولید حیوان بر عهده دارند که شناخت آن‌ها می‌تواند فرموله کردن جیره در مراحل مختلف فیزیولوژیکی و تولیدی دام را تسهیل کند. ترکیب و تعداد میکروارگانیسم‌های شکمبه به عواملی مانند نژاد، سن، محیط خارجی و تغذیه بستگی دارد. همچنین، عوامل گوناگونی مانند، دما، pH، ظرفیت بافری، فشار اسمزی، استرس و غیره بر تعداد و انواع میکروارگانیسم‌های شکمبه تأثیر گذار است. در این مقاله سعی شده است تا در یک نگاه اجمالی، علاقه­‌مندان و خوانندگان را با برخی از اهمیت‌ها و پیچیدگی‌های حاکم بر این سیستم شگفت انگیز آشنا ساخته و اطلاعاتی در این زمینه در اختیار آن‌ها قرار داده شود.

کلیدواژه‌ها