روش‌های‌ انتقال ژن و استفاده از سلول‌های زایای اولیه و سلول‌های بنیادی اسپرماتوگونی در تولید طیور تراریخته؛ با رویکرد در زمینه‌های ژنتیکی، پزشکی و داروهای زیستی

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فیزیولوژی دام، گروه علوم دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانشیار فیزیولوژی دام، گروه علوم دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشجوی دکتری تخصصی ژنتیک و اصلاح نژاد دام و طیور، گروه علوم دامی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

چکیده

با ظهور ژنتیک مولکولی، ابزارهای مولکولی و بیوانفورماتیک، امکان تعیین ماهیت ژنتیکی صفات مطلوب در گونه‌های مختلف دامی فراهم گردید و با ورود به علم اصلاح‌نژاد دام و طیور، رویکردی جدید در راهبرد‌های اصلاح‌نژادی امکان‌پذیر شده است. اصلاح‌نژاد گسترده برای صفاتی همچون افزایش سرعت رشد و افزایش تعداد تخم‌مرغ‌های تولیدی در یک دوره باعث کاهش عملکرد تولیدمثلی و مقاومت در برابر بیماری‌ها شده است. به همین دلیل استفاده از حیوانات تراریخته به ویژه طیور به عنوان یک مدل برتر ژنتیکی در مطالعات ژنتیکی و فیزیولوژیکی می‌تواند مؤثر باشد. هدف از مطالعه حاضر، معرفی روش‌های مختلف انتقال ژن به ویژه دو روش کاربردی استفاده از سلول‌­‌های زایای اولیه و سلول­‌های بنیادی اسپرماتوگونی در انتقال ژن برای تولید طیور تراریخته به عنوان مدل برتر ژنتیکی در خصوص مطالعات ژنتیکی، پزشکی و دارویی است. روش‌های مختلفی برای انتقال ژن و ایجاد حیوانات تراریخته وجود دارد که دو روش استفاده از سلول‌های زایای اولیه و سلول‌های بنیادی اسپرماتوگونی بیشترین کاربرد را برای تولید طیور تراریخته دارند. سلول‌های زایای اولیه پیش‌­ماده اسپرم و تخمک هستند که برای انتقال اطلاعات ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی به نسل‌های بعدی برنامه‌ریزی شده‌اند. سلول‌های بنیادی اسپرماتوگونی از طریق فرآیند اسپرماتوژنز، اسپرم تولید می‌کنند. در نتیجه، علم بیوتکنولوژی و ویرایش ژنوم با افزایش تولید غذا و امنیت مواد غذایی و نیز کاربرد گسترده در علم پزشکی و دارویی در جمعیت رو به رشد جهان به سرعت در حال پیشرفت است و می‌توان از آن‌ها برای توسعه اهداف اصلاح‌نژادی در گونه‌های مختلف دامی به ویژه طیور و همچنین ایجاد مقاومت در برابر بیماری‌های عفونی و شرایط جغرافیایی مختلف استفاده کرد. کاربردهای علم بیوتکنولوژی در راهبرد‌های اصلاح‌نژادی دام و طیور بی‌پایان است. 

کلیدواژه‌ها